Firma, którą bierzemy pod lupę
Dane są przykładowe, ale proporcje odpowiadają typowej średniej firmie handlowej. Hurtownia odzieży ze sklepem internetowym zatrudnia 140 osób w pięciu działach i ma 12 kierowników. Zarząd przyznał na szkolenia 60 000 zł netto na rok i postawił jeden warunek: każda wydana złotówka ma mieć uzasadnienie w liczbach, a nie w liście życzeń.
| Dział | Pracownicy bez kierowników | Kierownicy |
|---|---|---|
| Sprzedaż hurtowa | 32 | 3 |
| Obsługa klienta | 24 | 2 |
| Magazyn i logistyka | 48 | 4 |
| Księgowość | 10 | 1 |
| E-commerce i marketing | 14 | 2 |
| Razem | 128 | 12 |
Rok wcześniej plan szkoleń powstał z maili. Najwięcej pisali handlowcy, więc większość budżetu poszła na szkolenia sprzedażowe, a magazyn, który odpowiadał za większość reklamacji, nie dostał nic. Tym razem dział HR postanowił zapytać wszystkich.
Jak zbudowano ankietę
Ankieta dla pracowników miała osiem pytań i zajmowała około trzech minut. Pytanie główne prosiło o wybór jednego obszaru, w którym szkolenie najbardziej pomogłoby w obecnej pracy. Lista obszarów była krótka i zawierała tylko to, na co firma mogła wydać pieniądze w tym roku.
| Nr | Pytanie | Typ |
|---|---|---|
| 1 | W którym obszarze szkolenie najbardziej pomogłoby Ci w obecnej pracy (system ERP, negocjacje cenowe, trudne rozmowy z klientem, Excel i raporty, obsługa wózka i BHP, przepisy na Twoim stanowisku, zdjęcia i opisy produktów, planowanie pracy) | pytanie główne |
| 2 | Jak oceniasz swoją swobodę w pracy z systemem ERP | skala 1 do 5 |
| 3 | Jak oceniasz swoje przygotowanie do negocjacji ceny i warunków | skala 1 do 5 |
| 4 | Jak oceniasz swoje przygotowanie do trudnych rozmów z klientem | skala 1 do 5 |
| 5 | Jak oceniasz swoją pracę w Excelu przy raportach | skala 1 do 5 |
| 6 | Na ile znasz przepisy, które dotyczą Twojego stanowiska | skala 1 do 5 |
| 7 | Jaka forma szkolenia najlepiej Ci odpowiada | komentarz |
| 8 | Co dziś najbardziej utrudnia Ci dobrą pracę | komentarz |
Kierownicy dostali osobną ankietę z pytaniami od 2 do 6, sformułowanymi o zespół: „jak oceniasz swobodę Twojego zespołu w pracy z systemem ERP”. Dzięki temu przy każdej umiejętności stoją obok siebie dwie średnie.
Ankieta pracowników była anonimowa. Każda osoba dostała jednorazowy link, a listę dodano partiami, osobno dla każdego działu, więc wyniki od razu ułożyły się w pięć grup. Dział HR widział frekwencję na żywo i po trzech dniach poprosił kierowników magazynu, żeby przypomnieli o ankiecie na odprawie zmiany.
Ile osób odpowiedziało
Na 128 pracowników odpowiedziało 113, czyli 88 procent. Kierownicy odpowiedzieli w 11 przypadkach na 12. Najniższa frekwencja była w magazynie (40 z 48), bo część osób pracuje na nocnej zmianie i nie czyta służbowej poczty. Pomogła kartka z linkiem wydana przy grafiku.
Priorytety według działów
Tabela pokazuje, ile osób w każdym dziale wskazało dany obszar jako najważniejszy. Pozostałe obszary są zsumowane w kolumnie Inne.
| Dział | Odpowiedzi | Pierwszy wybór | Drugi wybór | Inne |
|---|---|---|---|---|
| Sprzedaż hurtowa | 29 | negocjacje cenowe, 12 | system ERP, 8 | 9 |
| Obsługa klienta | 22 | trudne rozmowy z klientem, 11 | system ERP, 7 | 4 |
| Magazyn i logistyka | 40 | system ERP, 19 | obsługa wózka i BHP, 12 | 9 |
| Księgowość | 9 | Excel i raporty, 4 | przepisy, 3 | 2 |
| E-commerce i marketing | 13 | zdjęcia i opisy produktów, 6 | Excel i raporty, 4 | 3 |
Pierwszy wniosek wyszedł dopiero po zsumowaniu działów. System ERP wskazały 34 osoby z trzech działów, czyli 30 procent wszystkich odpowiedzi. Żaden kierownik nie zgłosił tego wcześniej jako potrzeby, bo w każdym dziale z osobna problem wyglądał na mały.
Samoocena pracowników a ocena kierowników
Druga tabela zestawia średnie z obu ankiet dla trzech umiejętności, przy których różnica okazała się najciekawsza.
| Dział i umiejętność | Samoocena pracowników | Ocena kierowników | Różnica |
|---|---|---|---|
| Magazyn, system ERP | 2,6 | 2,1 | 0,5 |
| Sprzedaż, negocjacje cenowe | 3,9 | 2,8 | 1,1 |
| Obsługa klienta, trudne rozmowy | 3,0 | 3,1 | 0,1 |
W magazynie obie strony widzą problem z systemem, a kierownicy oceniają go jeszcze surowiej. W obsłudze klienta oceny są niemal równe, więc potrzeba jest dobrze rozpoznana. W sprzedaży handlowcy oceniają swoje negocjacje wysoko, a kierownicy o ponad punkt niżej. Taka różnica zwykle oznacza, że pracownicy nie widzą problemu, który kierownik widzi w marżach. Sama ankieta nie rozstrzyga, kto ma rację, ale wskazuje, gdzie dział HR powinien porozmawiać z kierownikiem, zanim kupi szkolenie.
Co powiedziały komentarze
W pytaniu o to, co utrudnia pracę, magazyn w 17 komentarzach pisał o tym samym: skanery gubią połączenie z systemem, a nikt nie pokazał, jak ręcznie poprawić stan. To nie jest potrzeba szkoleniowa w czystej postaci, tylko połowa szkolenia i połowa zgłoszenia do działu IT. Gdyby firma kupiła kurs obsługi ERP bez czytania komentarzy, ludzie wróciliby z niego do tych samych zawieszonych skanerów.
Jak podzielono budżet 60 000 zł
Dział HR przyjął prostą regułę. Najpierw idą obszary, w których pracownicy i kierownicy się zgadzają, potem obowiązki wynikające z przepisów, a na końcu obszary sporne, dopiero po rozmowie z kierownikiem.
| Pozycja | Kto | Kwota netto w przykładzie | Uzasadnienie z ankiety |
|---|---|---|---|
| Warsztaty ERP prowadzone przez dostawcę systemu, cztery grupy | magazyn, obsługa, sprzedaż | 16 000 zł | 34 wskazania, zgodna niska ocena w magazynie |
| Trudne rozmowy z klientem, dwa dni | obsługa klienta | 9 000 zł | 11 wskazań, oceny równe |
| Uprawnienia i odświeżenie BHP przy wózkach | magazyn | 12 000 zł | 12 wskazań, wymóg przepisów |
| Negocjacje cenowe, po rozmowie z kierownikami | sprzedaż | 15 000 zł | 12 wskazań, duża różnica ocen |
| Excel i raporty, kurs online | księgowość, e-commerce | 4 000 zł | 8 wskazań w dwóch działach |
| Rezerwa na drugie badanie i szkolenia z przepisów | wszyscy | 4 000 zł | kontrola efektu za rok |
Ciekawsza była decyzja o pozycji, której w tabeli nie ma. Sześć osób z e-commerce chciało szkolenia z fotografii produktowej. Zespół od miesięcy robił zdjęcia ubrań na wieszaku i tracił na tym czas. Zamiast szkolić sześć osób z oświetlenia i pracy z modelką, firma zleciła sesje na zewnątrz, na przykład w studiu takim jak Fotomodel, które robi zdjęcia ubrań na modelkach, a zespół dostał w zamian kurs raportów sprzedaży. Ankieta wskazała problem, ale nie każdy problem rozwiązuje szkolenie.
Kwoty w tabeli są przykładowe i zależą od dostawców, liczby grup i miejsca szkolenia. Liczy się mechanizm: każda pozycja ma obok siebie liczbę wskazań i średnią, którą za rok da się sprawdzić ponownie.
Badanie jako uzasadnienie wniosku o dofinansowanie
Firma złożyła też wniosek o środki z Krajowego Funduszu Szkoleniowego na warsztaty ERP. W formularzu powiatowego urzędu pracy trzeba uzasadnić potrzebę kształcenia, a tabela z 34 wskazaniami i średnią samooceną 2,6 w magazynie była dokładnie takim uzasadnieniem. Zasady i terminy naborów publikują urzędy pracy w serwisie psz.praca.gov.pl, a przepisy o podnoszeniu kwalifikacji pracowników zawiera [Kodeks pracy](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19740240141), art. 103¹ i kolejne.
Ile kosztowało samo badanie
Rok wcześniej arkusz w mailu zajął dwóm osobom z HR łącznie około trzech dni pracy: rozesłanie, przypominanie, sklejanie odpowiedzi z różnych formatów i liczenie. Odpowiedziało wtedy 41 osób, głównie ze sprzedaży.
Tym razem firma włączyła plan Start na jeden miesiąc za 249 zł netto. Obie ankiety zmieściły się w limicie 1 000 odpowiedzi z dużym zapasem (124 odpowiedzi łącznie). Przygotowanie pytań i list zajęło pół dnia, a wyniki były gotowe w chwili zamknięcia ankiety. Gdyby firma chciała, żeby linki wyszły mailem same, z przypomnieniem dla osób bez odpowiedzi, i żeby za rok porównać wyniki z tym badaniem w jednym widoku, wybrałaby plan Zespół za 599 zł netto. Wszystkie plany zestawia cennik.
Co zrobić inaczej w swojej firmie
- Pytaj o obecną pracę, nie o zainteresowania. Lista ośmiu obszarów, na które firma może wydać pieniądze, daje lepsze dane niż pytanie otwarte o marzenia szkoleniowe.
- Zawsze dodaj ankietę dla kierowników. Bez niej nie zobaczysz różnicy w sprzedaży, a to ona zaważyła na kolejności wydatków.
- Sumuj działy. Potrzeba, która w każdym dziale wygląda na drobną, w całej firmie może być największa.
- Czytaj komentarze. Część potrzeb szkoleniowych to w rzeczywistości problemy z narzędziami albo zadania, które lepiej zlecić.
- Powtórz te same pytania za rok. Dopiero wtedy wiesz, czy szkolenie podniosło średnią w obszarze, na który wydano pieniądze. Sam efekt szkolenia tuż po zajęciach zmierzysz w ankiecie ewaluacyjnej po szkoleniu, a gotowy przykład takiej ankiety pokazujemy we wpisie ewaluacja szkolenia na przykładzie.
Kompetencje samych kierowników, których pracownicy w tym badaniu nie oceniali, sprawdza ocena 360 stopni online.
Jak przeprowadzić badanie potrzeb szkoleniowych pracowników
Przygotuj krótką ankietę z pytaniem o obszar, w którym szkolenie najbardziej pomogłoby w obecnej pracy, kilkoma samoocenami w skali od 1 do 5 i pytaniem otwartym. Roześlij ją pracownikom każdego działu, a tę samą listę umiejętności daj do oceny kierownikom. Po tygodniu zestaw wyniki działami i porównaj obie oceny.
Ile osób musi odpowiedzieć, żeby wynik był wiarygodny
W małej firmie celuj w co najmniej 70 procent pracowników każdego działu. Przy niższej frekwencji odpowiadają głównie najbardziej zaangażowani, więc wynik przesuwa się w stronę ich potrzeb. Dział z mniej niż trzema odpowiedziami nie powinien dostawać osobnego wyniku, bo łatwo wskazać autora.
Czy badanie potrzeb szkoleniowych jest obowiązkowe
Przepisy nie nakładają na każdego pracodawcę obowiązku badania potrzeb szkoleniowych. Obowiązkowe są natomiast szkolenia BHP i uprawnienia wymagane na niektórych stanowiskach. Badanie przydaje się, gdy firma chce dobrze wydać budżet albo uzasadnić wniosek o dofinansowanie z Krajowego Funduszu Szkoleniowego.
Czy dostanę fakturę VAT
Tak, faktura VAT jest wystawiana od razu po opłaceniu abonamentu.