Wybory do samorządu uczniowskiego pomysły zaczynają się od regulaminu
Samorząd uczniowski działa na podstawie statutu szkoły i regulaminu samorządu, a wybory przeprowadza się zgodnie z zasadami uchwalonymi przez ogół uczniów. Szkoła nie narzuca jednego wzoru, więc to opiekun samorządu i uczniowie ustalają szczegóły: kto może kandydować, jak wygląda głosowanie, kiedy odbywają się wybory. Przy wątpliwościach decyduje statut szkoły i regulamin samorządu, nie ten artykuł.
Dobry regulamin wyborów mieści się na jednej stronie i odpowiada na kilka pytań.
- Kto ma prawo głosu: wszyscy uczniowie czy tylko wybrane klasy.
- Kto może kandydować i ilu podpisów poparcia potrzebuje.
- Na jakie stanowiska wybieramy: przewodniczący, zastępca, skarbnik, sekretarz, a może zespół.
- Jak długo trwa kampania i jakie są jej zasady.
- Kiedy i jak odbywa się głosowanie oraz kto liczy głosy.
- Co się dzieje przy równej liczbie głosów.
- Jak i do kiedy można zgłaszać zastrzeżenia do wyniku.
Regulamin przyjmij przed zgłoszeniami kandydatów. Zmiana zasad w trakcie wyborów rodzi podejrzenia o stronniczość i obniża zaufanie do wyniku. Opublikuj go na tablicy ogłoszeń i na stronie szkoły.
Harmonogram wyborów do samorządu uczniowskiego
Całość można zamknąć w czterech tygodniach, co daje czas na kampanię i nie przeciąga emocji.
| Tydzień | Działanie |
|---|---|
| 1 | Ogłoszenie wyborów, publikacja regulaminu, otwarcie zgłoszeń |
| 2 | Zamknięcie zgłoszeń, weryfikacja kandydatów, prezentacja listy |
| 2 i 3 | Kampania: plakaty, spotkania z klasami, debata |
| 4 | Głosowanie w jednym dniu lub w oknie od 24 do 48 godzin |
| 4 | Podsumowanie, protokół, ogłoszenie wyników |
Wybierz termin poza sprawdzianami i egzaminami. Głosowanie w dniu wycieczki lub w czasie, gdy wiele klas jest nieobecnych, zmniejsza frekwencję i osłabia mandat wybranych osób.
Pomysły na kampanię wyborczą w szkole
Kampania to dla uczniów lekcja uczestnictwa w życiu publicznym, więc warto zadbać o jej jakość. Sprawdzone pomysły to:
- Plakaty o jednakowym formacie, z hasłem i trzema konkretnymi obietnicami. Jednakowy format wyrównuje szanse kandydatów bez dużych budżetów.
- Krótkie wystąpienia kandydatów w klasach, każdy po trzy minuty, w tej samej kolejności dla wszystkich.
- Debata na dużej przerwie albo w auli. Moderuje nauczyciel lub starszy uczeń, a pytania zbiera się wcześniej od klas.
- Strona lub tablica z programami kandydatów, w których każdy opisuje, co zrobi w ciągu semestru.
- Rozmowy z kandydatami w szkolnym radiu lub w gazetce.
- Skrzynka na pytania do kandydatów, anonimowa, żeby uczniowie nie bali się zadawać trudnych pytań.
Ustal zasady uczciwej kampanii: żadnych obietnic wymagających zgody dyrekcji bez jej wiedzy, żadnych materiałów obrażających innych kandydatów, limit wydatków lub zakaz rozdawania prezentów w zamian za głos. Opiekun samorządu pilnuje przestrzegania zasad i reaguje na naruszenia.
Dobrze działa też krótka lekcja przed wyborami o tym, czym jest samorząd, jakie ma uprawnienia i co uczniowie mogą przez niego zmienić. Uczniowie głosują wtedy świadomie, a nie na najpopularniejszą osobę.
Głosowanie na kartkach czy elektroniczne
Tradycyjne wybory z urną sprawdzają się w małej szkole, ale w dużej placówce generują sporo pracy: drukowanie kart, liczenie głosów przez komisję, pilnowanie klas, w których głosowanie przebiega z opóźnieniem. Głosowanie elektroniczne skraca ten czas i ogranicza błędy w liczeniu.
| Cecha | Karta i urna | Głosowanie elektroniczne |
|---|---|---|
| Przygotowanie | Druk kart, lista uprawnionych | Lista klas, kody dla uczniów |
| Liczenie | Ręczne, po zamknięciu urn | Automatyczne po zamknięciu |
| Ryzyko oddania dwóch głosów | Zależy od kontroli listy | Jeden kod to jeden głos |
| Tajność | Karta wrzucona do urny | Odpowiedź niepowiązana z uczniem |
| Protokół | Spisywany ręcznie | Generowany po zakończeniu głosowania |
Główna zaleta elektronicznego głosowania w szkole to zasada jeden uczeń, jeden głos. Każdy uczeń otrzymuje jednorazowy kod, który pozwala oddać głos raz. Ta sama osoba nie zagłosuje dwukrotnie, a osoba bez kodu nie zagłosuje wcale. Więcej o tym, jak to działa, znajdziesz na stronie o wyborach do samorządu uczniowskiego oraz w opisie systemu do głosowania.
Jak rozdać kody uczniom
Kody można wydrukować i rozdać wychowawcom, którzy przekazują je uczniom w klasach, albo wysłać na adresy, jeśli szkoła takie dysponuje. Przy rozdawaniu kodów zadbaj o kilka rzeczy.
- Wychowawca potwierdza na liście, że klasa otrzymała kody, ale nie zapisuje, który uczeń dostał który kod.
- Kody są jednorazowe. Po oddaniu głosu kod przestaje działać.
- Zapasowa pula kodów trafia do sekretariatu, na wypadek zgubienia lub spóźnienia ucznia.
- Uczniowie głosują na telefonach lub na komputerach w pracowni. W pracowni informatycznej można zorganizować punkt dla osób bez telefonu.
Jeśli szkoła woli głosowanie w wyznaczonym miejscu, ustaw w sali kilka komputerów i niech komisja wyborcza pilnuje porządku. Odpowiedź ucznia pozostaje tajna, bo komisja nie widzi ekranu.
Głosowanie tajne omawiamy szczegółowo w wpisie jak przeprowadzić głosowanie tajne online.
Warto przygotować także plan na dzień głosowania. Wyznacz osobę, która odpowiada za pomoc techniczną, i miejsce, gdzie uczeń bez telefonu może zagłosować na szkolnym komputerze. Jeśli głosowanie trwa kilka godzin, przypomnij o nim w komunikacie szkolnym rano i po drugiej lekcji. Frekwencja rośnie, gdy wychowawcy na początku lekcji dają uczniom kilka minut na oddanie głosu.
Liczenie wyników i protokół
Po zamknięciu głosowania komisja wyborcza, złożona na przykład z opiekuna samorządu i dwóch uczniów spoza grona kandydatów, sprawdza wyniki. W głosowaniu elektronicznym liczenie jest automatyczne, a komisja zajmuje się weryfikacją zasad i podpisaniem protokołu. Protokół powinien zawierać datę i godziny głosowania, liczbę uprawnionych, liczbę oddanych głosów, frekwencję i wyniki dla każdego kandydata. Wybierajmy generuje taki protokół w formacie PDF po zakończeniu głosowania, a o jego mocy w szkole decyduje regulamin samorządu.
Przy równej liczbie głosów regulamin powinien przewidywać dogrywkę. Najprościej: druga tura między kandydatami z równym wynikiem, w terminie do trzech dni roboczych.
Ogłoś wyniki w tym samym dniu, na tablicy i w szkolnym serwisie. Podziękuj wszystkim kandydatom, bo wielu z nich włożyło w kampanię sporo pracy. Zaproś zwycięzców na pierwsze spotkanie z dyrektorem w ciągu tygodnia.
Wybory w szkole w Wybierajmy
W Wybierajmy tworzysz głosowanie z listą kandydatów, ustawiasz zasadę jednego głosu na osobę i generujesz kody dla klas. Wynik jest liczony po zamknięciu, a protokół PDF zapisuje liczbę oddanych głosów i wynik dla każdego kandydata. Narzędzie dostępne jest także jako aplikacja do głosowania w przeglądarce telefonu, bez instalacji. Plan Start jest przeznaczony dla szkół i małych zarządów, szczegóły znajdziesz w cenniku.
Kto organizuje wybory do samorządu uczniowskiego
Samorząd uczniowski wraz z opiekunem, na podstawie regulaminu samorządu. Dyrektor szkoły zapewnia warunki organizacyjne, ale nie ingeruje w wynik.
Ile powinna trwać kampania
Od jednego do dwóch tygodni. Krótsza nie pozwala poznać kandydatów, dłuższa męczy uczniów.
Czy uczniowie mogą głosować na telefonach
Tak, jeśli szkoła na to pozwala. Dla osób bez telefonu przygotuj stanowiska komputerowe w pracowni lub bibliotece.
Jak zapewnić tajność głosowania
Odpowiedź ucznia nie powinna być powiązana z jego kodem w wynikach. Komisja widzi liczbę oddanych głosów, ale nie widzi, kto na kogo głosował.
Podsumowanie
Dobre wybory do samorządu uczniowskiego opierają się na regulaminie przyjętym przed zgłoszeniami, uczciwej kampanii, zasadzie jeden uczeń jeden głos i protokole. Głosowanie elektroniczne z jednorazowymi kodami skraca pracę komisji i ogranicza błędy. Zaplanuj całość na cztery tygodnie, wybierz termin bez sprawdzianów i opublikuj wyniki w dniu głosowania.